Khi đứa trẻ được đúng 12 tháng, người ta tổ chức
lễ thôi nôi, còn gọi là đám thôi nôi.
Lễ thôi
nôi, ngoài lễ vật chè – xôi, vịt luộc cúng Mụ bà – Đức ông như trong lễ đầy
tháng, còn có heo quay cúng đất đai diên địa, thổ công, thổ chủ. Mâm cúng được
bày ngoài sân, đầu hướng ra ngoài, đi kèm với heo quay còn có 5 chén cháo, 1 tô
cháo, 1 đĩa lòng lợn, rau sống, nhang, đèn, rượu, trà, hoa quả, trên lưng lợn
quay gắn một con dao bén.
Trong
nhà, bày 3 mâm cúng gồm mâm cúng Thành hoàng bổn cảnh; mâm cúng cửu huyền thất
tổ và mâm cúng ông bà quá vãng (bao nhiêu bàn thờ, bấy nhiêu mâm cúng). Lễ vật
là những thức ăn chín phù hợp với tập quán mỗi địa phương. Kế bên (trên bộ ván
hoặc bộ vạt) bày 12 chén chè, xôi; con vịt luộc chín với 3 chén cháo và 1 tộ
cháo cúng 12 Mụ bà và 3 Đức ông.
Nghi cúng đất đai diên địa, thổ công thổ chủ lời
khấn như sau:
“Hôm
nay, ngày (mùng)… tháng… (âm lịch), gia đình cháu (nêu họ tên)… bày làm mâm lễ
vật, trước cung thỉnh đất đai diên địa, thổ công thổ chủ trước về chứng minh nhận
lễ mừng cho cháu (… ) tròn một năm tuổi, sau tiếp tục phù trợ cho cháu (tên… )
khỏe mạnh, chóng lớn, ngoan hiền, phù trợ cho gia đình luôn ấm no, hạnh phúc…
”.
Lời khấn
mâm cúng Thành hoàng bổn cảnh; mâm cúng Cửu huyền thất tổ và mâm cúng Ông bà
quá vãng nội dung cơ bản giống như lời khấn nghi cúng đất đai diên địa, thổ
công thổ chủ, chỉ thay đổi đối tượng được thỉnh mời.
Lời khấn cầu 12 Mụ bà và 3 Đức ông cơ bản giống
như lời khấn trong ngày đầy tháng.
Ba tuần rượu và một tuần trà lời khấn không
thay đổi (trùng ngôn, trùng ngữ).
Kết thúc
ba tuần rượu và một tuần trà là thực hiện nghi thức “thử tài” cháu bé bằng cách
bày những vật dụng phù hợp trên bộ ván hoặc trên bộ ván phù hợp với tính cách của
nam, hoặc nữ. Sau đó, đặt cháu bé ngồi trước các vật dụng để cháu tự chọn lựa
các vật dụng như: gương, lược, viết, tập sách, nắm xôi, tiền, kéo… Vật nào được
cháu chọn trước (cầm trước) dân gian tin tưởng đó là sự chọn lựa của cháu về
nghề nghiệp tương lai cho mình.
Sau khi
kết thúc nghi thức tử tài, khách mời thực hiện nghi thức chúc mừng và lì xì cho
cháu bé.
Nghi lễ kết thúc, cuộc tiệc mừng cháu tròn một
tuổi cũng bắt đầu.
Ngày
nay, trong quá trình hội nhập và phát triển, nhiều hình thức tín ngưỡng dân
gian trong đó có Lễ đầy tháng – lễ thôi nôi một nét đẹp văn hóa truyền thống
đang có nguy cơ mai một hoặc biến dạng theo cơ chế thị trường. Nếu không biết
giữ gìn và phát huy sẽ làm mất đi nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc và của
chính bản thân mình.
Theo Ebe
Post a Comment